‘Ik ben al vierentwintig jaar oud,’ zegt Jaap na even nagedacht te hebben. We praten bij hem thuis over verliefd zijn en seks en dat vindt hij best wel spannend. Vaak is hij op een instituut. Daar zorgen ze goed voor hem, vindt hij zelf. ‘Ja natuurlijk zijn daar ook meisjes!’ sommigen leuker dan anderen, ‘maar de meeste zijn vooral een beetje gek en raar.’ Over seks leert hij op het instituut veel nuttige zaken. Ze hebben eens een video gekeken, ‘met neukende mensen!’ de gedachte daaraan doet Jaap glunderen van plezier en maakt dat zijn handen eventjes onder de tafel verdwijnen.

Erik Bosch werkt al dertig jaar in de hulpverlening met verstandelijk gehandicapten en is auteur van verschillende boeken op gebied van relaties en seksualiteit bij deze mensen. ‘Het probleem bij zowel relaties als seks is vaak een kennisachterstand,’ zegt hij. ‘Regelmatig wordt er door de omgeving vanuit gegaan dat je deze onderwerpen gewoon moet laten rusten, om maar geen slapende honden wakker te maken. Maar juist door deze benadering is het zo dat veel verstandelijk beperkten niet weten hoe ze met hun behoeftes om moeten gaan. En zo speel je seksueel ongepast gedrag in de hand. Want wanneer iemand al twintig jaar lang heel geil is maar niemand hem ooit heeft geleerd hoe je moet masturberen, raakt zo’n persoon enorm gefrustreerd. Dit kan resulteren in extreme verlegenheid, een depressie, opdringerigheid en uiteindelijk zelfs in grensoverschrijdend gedrag zoals seksuele misdrijven.

Toch is dit alles heel gemakkelijk te voorkomen door middel van goede voorlichting. Zo leren wij hen aan de hand van allerlei hulpmaterialen zoals poppen, plaatjes, en video’s wat het verschil is tussen een jonge en een meisje, hoe je kunt aftrekken of vingeren, dat voorspel geen spel is met regels of een winnaar maar iets dat komt voor het hebben van seks en dat wanneer je wilt vrijen je naast een vochtige vagina en een stijve piemel ook instemming van beide partijen nodig hebt. Behalve seksuele behoeftes zoeken verstandelijk beperkte mensen ook naar liefde en daarmee relaties. Hierbij is de voorlichting weer van groot belang. Want voor deze mensen spreekt het niet altijd voorzich dat je lief moet zijn voor elkaar. Of dat je in een relatie voortdurend rekening met elkaar moet houden. En dat zelfs wanneer je verkering met iemand hebt, hij of zij nog steeds nee kan zeggen tegen seks en grenzen heeft die je altijd moet respecteren.’

‘Echt verliefd?’ dat is Jaap nog nooit geweest. Hij zegt dat hij wel een beetje verliefd is op zijn ouders en broers en zusjes maar dat is natuurlijk heel anders dan op een mooie vrouw verliefd zijn. Hoe die mooie vrouw eruit moet zien weet hij wel te vertellen, ‘lang, heel lang en met grote tieten en een lief gezicht.’ Natuurlijk ‘moet ze ook wel een beetje aardig zijn.’ Soms droomt Jaap over haar of andere vrouwen en dat maakt hem heel opgewonden. ‘Ik kan mezelf wel goed aftrekken, en dat lucht veel op.’ Graag zou Jaap eens echt met een vrouw zijn. Hij weet al van alles over ze te vertellen, vooral over vagina’s, maar een ‘eigen echte blote vrouw, dat zou wat zijn!’ Hij hoopt daarom dat hij binnenkort een vriendinnetje zal vinden.

Niet alle geestelijk gehandicapten zijn in staat om een relatie aan te gaan. Sommigen zijn er zelf (nog) niet toe in staat en anderen hebben dezelfde problemen als mensen zonder geestelijke beperking met het vinden van de juiste partner. Toch kunnen deze mensen wel heel veel zin in en baat bij lichamelijk contact hebben. Loet Berkelmans heeft daarom de organisatie ‘Flekszorg’ opgericht. Ze legt uit: ‘wat wij doen is bemiddelen tussen de cliënt (een geestelijk gehandicapte) en een van onze verzorgers. Beiden geven aan wat ze bij een ontmoeting wel en niet willen doen en maken vervolgens een afspraak. Deze vindt meestal plaats bij de cliënt thuis of op een instelling waar deze verblijft. De afspraak kan meerdere dingen inhouden, soms is het alleen intimiteit en een andere keer is het meer erotisch. De verzorgers kunnen zo bijdragen aan de praktische kant van de voorlichting en het geven van instructies. Het zijn meestal vrouwen die deze dienst leveren en zij zijn afkomstig uit de zorgsector, prostitutie of hebben op een andere manier affiniteit met deze dienstverlening. Eigenlijk voorzien wij gewoon in een basisbehoefte, wanneer iemand zichzelf niet meer aan of uit kan kleden heb je daar de thuiszorg voor, en iemand die zichzelf niet kan bevredigen komt bij ons.’